Een beheer in verscheidenheid

Traditioneel dicht men het bos drie functies toe:

- een sociale functie, waarbij het bos beschouwd wordt als een plek waar mensen naartoe kunnen gaan, hetzij om er te werken, zich te ontspannen of weer op adem te komen, of om er de fauna en flora te ontdekken en te observeren;

- een ecologische functie, die neerkomt op het behoud van de biologische diversiteit en de natuurlijke rijkdommen;

- een economische functie, wat meestal gelijkstaat met de productie van hout.

De balans tussen deze drie functies kan verschillen naargelang het bos en de plaatselijke situatie.

De kathedraalachtige beukenbestanden, met de massieve, hoogoprijzende bomen die zo typisch zijn voor het Zoniënwoud, zijn het gevolg van een bosbeheer dat in de eerst plaats streefde naar de productie van kwaliteitshout. Het huidige uitzicht van het bos is historisch gezien dus het gevolg van een economisch ingestelde manier van denken. Tegenwoordig wordt het veeleer beschouwd als een geschiedkundig en landschappelijk monument. Een levend, maar een bedreigd monument, want de pijlers van de kathedraal zijn oud en staan op instorten. Verjonging is dringend nodig.

Hoewel de economische pijler bij het beheer van het bos nog steeds meetelt, is hij vandaag de dag niet meer prioritair. De laatste tientallen jaren legt het bosbeheer meer en meer de nadruk op het behoud van de natuurlijke rijkdom en staat het ook meer open voor de wensen van het publiek. Ook het Zoniënwoud volgt die tendens.

Bewijs hiervan is het feit dat de drie gewesten die instaan voor het beheer, het Zoniënwoud hebben voorgedragen als bijzonder beschermd gebied in het kader van de Europese habitatrichtlijn. Het bos blijkt ook een uitzonderlijke bewaarplaats van bodemsoorten te zijn, en een reservoir van uitstekend grond- en oppervlaktewater. Ook speelt het een belangrijke rol voor het klimaat van de streek.

Wat zijn sociale functie betreft heeft een recent onderzoek in het Brussels deel van het bos aan het licht gebracht dat het publiek dat het bos bezoekt hoofdzakelijk twee dingen verlangt: meer contact met de natuur, en meer "afstand" tot de stad.

De wensen van de verschillende groepen in dat publiek spreken elkaar wel tegen. Natuurliefhebbers, kunstenaars, mountainbikers, hondenvrienden, jeugdbewegingen... zoeken allemaal een stukje vrijheid in het bos, maar hun activiteiten zijn vaak niet met elkaar te verzoenen.

De toekomst en het behoud van het Zoniënwoud liggen dus noodzakelijkerwijs in de principes van duurzame ontwikkeling, die de ecologische, economische en sociale functies weet te combineren, rekening houdt met plaatselijke omstandigheden en dat doet in samenspraak met alle belangengroepen.

(Bron: http://www.zonienwoud.be/)