Verslag padden-overzet actie op de Duboislaan, voorjaar 2010.

Op zaterdag 6 maart 2010 heeft het Agentschap voor Natuur en Bos in samenwerking met de Gemeente Sint Genesius Rode en de Gemeente Hoeilaart ook een actie voor het publiek op touw gezet met in het achterhoofd de actie ‘Grenouilles sur les routes’, zoals die  georganiseerd wordt door de natuurvereniging Natagora. Ter gelegenheid van deze avond werd de Duboislaan afgesloten en een educatieve wandeling verzorgd. Helaas waren er op die avond in de verste verten geen amfibieën te bespeuren omdat het bitter koud was. Toch daagden er enkele dappere wandelaars op. Zij konden in elk geval kennis maken met de tijdelijke installatie die ANB had opgebouwd om de padden op te vangen.

De ‘overzetinstallatie’ bestond uit twee inrichtingen, op twee van de vier ‘sectoren’ (zie foto onderaan). Dankzij Natuurpunt Beersel en de Gemeente Overijse konden ruim 150m. doek en ongeveer 45m. vaste wanden geplaatst worden. Vlak naast die schermen (doek of wand) werden 22 emmers ingegraven in de grond. Overstekende padden en kikkers volgen dan de schermen en konden in de emmers veilig opgevangen worden. de vaste wanden werden geplaatst ter hoogte van de Lindenvijver (sector 3) en de doeken ter hoogte van de Ganzenpootvijver, net in de bocht gelegen op het grondgebied Hoeilaart en Sint Genesius Rode (sector 1). Deze plaats is vanouds bekend als oversteekplaats. De aanwezige amfibieën overwinteren daar in het bosgebied aan de ene zijde van de Duboislaan en komen naar de vijvers aan de andere zijde om er te paren en hun eieren af te leggen.

Bij elk bezoek noteerden wij de soort, het geslacht, het aantal zgn. ‘axillaire amplex’ (paarhouding met omklemming in de oksels) en het uur van overzetten, zowel voor de sectoren met schermen (195m.) als voor deze zonder schermen (900m.). Vele nachtelijke en vroege uurtjes van overzetwerk gaven een spectaculair beeld van het aantal amfibieën en hun doortrektijd op de Duboislaan ter hoogte van het vijvercomplex van Groenendaal.

Het is bekend dat het fenomeen van de ‘paddentrek’ zich massaal voordoet in het voorjaar tijdens vochtige en relatief warme nachten. Dat blijkt ook uit de cijfers Vanaf donderdag 18 maart werd spectaculaire trek opgetekend.

In de periode 24/02 – 26/03 werden 1116 amfibieën overgezet : hiervan 967 achter de schermen en 149 zo van de weg ‘geplukt’. Dit laatste gebeurde over het volledige traject en wordt sector 5 genoemd.

Voor gewone pad was dit 887 achter de schermen en 142 buiten de schermen. Voor bruine kikker was dit 70 achter de schermen en 7 buiten de schermen. Ook 8 alpenwatersalamanders en 2 vinpootsalamanders zijn overgezet.

Toch werden nog altijd ten minste 312 amfibieën doodgereden: 193 na de bocht richting Sint Genesius Rode (sector 2) en 119 op tussenliggende het rechte stuk (sector 4). De totale afstand die niet van schermen kon voorzien worden is zowat 715m.

Maar dat zijn enkel de dode exemplaren die nog goed herkenbaar waren én nog niet ‘geroofd’. Want bij de acties is ook vastgesteld dat verschillende dieren, de kraaien voorop, zich te goed doen aan doodgereden amfibieën. En dat is precies de reden waarom dit probleem hier niet eerder is erkend: na enkele uren is het ‘slachtveld’ al helemaal gepoetst, alle slachtoffers zijn verdwenen in de maag van andere diersoorten en het lijkt alsof er niets is gebeurd. Om die reden kunnen we zeker zijn dat er nog beduidend méér dieren doodgereden worden, maar uiteraard hebben we daar dan geen exacte cijfers van.

Wat moet de toekomst nu brengen?

Het is duidelijk dat ondanks de vele inspanningen er nog altijd ten minste één vierde van de overstekende amfibieën doodgereden werden. Een typisch voorbeeld van de versnippering die ons hele Zoniënwoud teistert. Rond die problematiek werd trouwens een studie opgemaakt in opdracht van de collega’s van het Agentschap voor Wegen en Verkeer, dus ook op andere plaatsen in Zoniën wordt daaraan gewerkt.

Voor deze locatie namen wij contact op met een bedrijf dat zich o.a. gespecialiseerd heeft in oversteektunnels voor amfibieën. Maar de geografische situatie (té steile helling) in de bocht (sector 1 en 2) maakt dat wanden en tunnels hier onmogelijk op een werkzame manier geplaatst kunnen worden. Een ‘technische oplossing’, met infrastructuur voor amfibieën, is hier dus niet mogelijk. .

Ook vormt het financiële kostenplaatje een mogelijke barrière. Om een zo goed mogelijke oversteek te bieden dient ruim 550m. geleidingswanden, 20 tunnels en dubbel zoveel ingangselementen aangelegd. Een eenvoudig rekensommetje bracht ons op een kost van ten minste 130.000euro, wetende dat de infrastructuur technisch niet afdoende zal zijn, zoals hierboven geschetst.

Als veel goedkoper en veel doeltreffender oplossing wordt dan het kortstondig afsluiten van de Duboislaan overwogen op het moment dat amfibieën overtrekken. Omdat nu de locaties en de omstandigheden waarbij de trek op gang komt gekend zijn, moet het mogelijk zijn om met een vrij grote zekerheid dat moment te bepalen, zodat de hinder minimaal is en het effect maximaal. De contacten met de betrokken besturen, alsook partners zoals de Vrienden van het Zoniënwoud, staan op de agenda.

In ieder geval dringt een verdere monitoring zich de komende jaren op.

Geïnteresseerden kunnen contact opnemen met boswachter Dirk Raes (dirk.raes@lne.vlaanderen.be)

> tekst : Patrick Huvenne.

> foto’s en grafieken : Dirk Raes.