Vogelspinnen in het Zoniënwoud!

Maar wees gerust! Met zijn 15 tot 20 mm lengte en zijn bruinachtige kleur is de atypus affinis een dwerg, in vergelijking met zijn grote broers en zussen in de tropische gebieden, waarvan de grootste exemplaren bijna 20 cm lang zijn en meestal meer contrasterende kleuren hebben. Toch is het een echte vogelspin, zoals je kunt zien aan zijn klauwen (cheliceren), die hij verticaal aanwendt om zijn prooien te vangen, wat hem onderscheidt van alle andere groepen van spinachtigen.

De aanwezigheid van de vogelspin in het Brussels Gewest is echter niet nieuw, want oudere uitgaven traceren hem terug tot 1896, in Bosvoorde en in Ukkel. En na meer dan een eeuw zonder observaties, is hij onlangs opnieuw ontdekt. 'Ik heb deze spin iets meer dan 10 jaar geleden ontdekt, tijdens een wandeling door het bos,' vertelt natuurkenner Franck Hidvégi. 'De aanwezigheid van deze soort in België is dus geen nieuws, maar ik was verbaasd om enkele nesten aan te treffen aan de rand van een schaduwrijke weg, waar ik die nooit zou verwachten. Onlangs heb ik nog een plaats gevonden die gunstig is voor de soort, op een boshelling op de rand van het Brussels en het Vlaams Gewest. Sindsdien hou ik mijn ogen goed open als ik in het bos wandel.'

In tegenstelling tot andere spinsoorten die maar één seizoen leven, heeft atypus een uitzonderlijke levensduur die wel 7 tot 8 jaar kan bedragen. Hij leeft in een buisvormig web dat lijkt op de vinger van een handschoen, half onder en half boven de grond. Dat web dient tegelijkertijd als schuiloord en als valstrik voor insecten, duizendpoten en pissebedden, die hij vangt in het bovengrondse gedeelte van zijn web.

Alleen tijdens de paarperiode en 's nachts verlaten de mannetjes hun web om op zoek te gaan naar een nest van een vrouwtje. Je ziet ze dus heel weinig! Je moet dus niet op zoek gaan naar toevallige exemplaren, maar naar de webben, als je de aanwezigheid van de soort op een bepaalde plaats wilt ontdekken.

Maar waar moet je ze zoeken? Onze vogelspin houdt in het bijzonder van goed gedraineerde, zanderige of kalkachtige en zonnige plaatsen. Waarschijnlijk kwam hij vroeger meer voor, vooral in heidevelden. Maar in het Zoniënwoud zijn die helemaal verdwenen en er bestaan nog slechts enkele heidestruiken hier en daar, langs holle, zonnige en niet geërodeerde wegen.

Met zijn aanwezigheid op twee plaatsen is de atypus affinis dus een zeldzame soort in het Zoniënwoud. Maar hij laat zich niet gauw betrappen, dus het is best mogelijk dat u hem plots ook aantreft op andere plaatsen in het Zoniënwoud. Dus als u hem ziet, aarzel dan niet om uw observaties aan ons door te geven!