Het klimaat verandert, het bos eveneens...

‘Klimaatveranderingen en het Zoniënwoud’ was het thema van de bijeenkomst die het Platform Zoniënwoud op 17 juni had georganiseerd. Moeten we voorbereid zijn op apocalyptische visioenen, een verschroeide aarde? Moeten we de onomkeerbare evolutie van muterende micro-organismen tot in detail onderzoeken?

Met een blik die is aangescherpt door enkele elementaire begrippen en aangevuld met een oproep tot waakzaamheid aan de experts zullen we de onmiskenbare impact van het klimaat op ons milieu goed kunnen inschatten.


Zo’n dertig mensen luisterenden naar twee inleidende presentaties, voordat ze op stap gingen in het Zoniënwoud en de impact in de praktijk konden constateren. Wordt zeker vervolgd. De dia’s van de presentaties zijn beschikbaar als u hier klikt.

Biodiversiteit in gevaar

Etienne Branquart is lid van het Platform Biodiversiteit. Wij zijn getuige, zegt hij op basis van de ‘Living Planet Index’, van de zesde grote uitroeiingsgolf op aarde. De vijfde leidde tot de verdwijning van de dinosauriërs. En deze keer ligt het tempo van de uitroeiing duizend keer hoger dan tijdens de vorige golf. De oorzaak? De activiteiten van de mens. De gevolgen? De stijging van de gemiddelde temperatuur (2 tot 5 graden), verantwoordelijk voor de ‘milieustress’. In het bos, aldus deze expert biodiversiteit, zullen op termijn slechts enkele soorten overwinnen (de generalistische soorten) en vele verliezen (de specialisten). De beuken behoren eerder tot deze laatste categorie, met in hun kielzog een hele reeks afhankelijke soorten van insecten, paddestoelen, mossen... En de beuk is onlosmakelijk verbonden met het Zoniënwoud. Hij zorgt ervoor dat ingewijden het bos de ‘beukenkathedraal’ noemen. Hij zou plaatsmaken voor een bos van een eerder mediterraan type. Dat is geen goed teken voor de huidige biodiversiteit.

Zorg voor het bos

De gevolgen van de hittegolven, de droogte, de overstromingen... die kan Stéphane Vanwijnsberghe al vaststellen in het bos. Het ‘plaatsvinden van extreme gebeurtenissen’ die de intergouvernementele groep van het experts van het IPCC vaststelt is een realiteit. Als verantwoordelijke ingenieur voor de sectie Bos en woud van het Brussels milieu, let hij met bijzondere aandacht op de beuken. Hun kruipende wortels maken hen kwetsbaar voor stormen. En ze verdragen geen droogte. Eiken hebben dezelfde kenmerken. Om die nefaste effecten te kunnen bestrijden, moeten ze eerst in kaart worden gebracht. Met een bosinventaris kan de evolutie van de biodiversiteit in het algemeen en de bomen in het bijzonder worden gevolgd. Dat is van invloed op het bosbeheer: heroriëntatie van de keuze van de soorten, ontwikkeling van een brandveiligheidsplan, strategische keuzes tussen natuurlijke en kunstmatige regeneratie en invoering van een opvolgingssysteem voor de gezondheid van het bos.

We hebben geen verrekijker of vergrootglas nodig om te zien dat enkele bomen zijn ingenomen door paddestoelen en hun top zijn kwijtgeraakt... ‘We zijn ontdekkingsreizigers in een onbekend gebied.’ Met deze uitspraak van Albert Jacquard sloot Stéphane Vanwijnsberghe zijn presentatie af. Het was een goede weergave van wat die middag was besproken.