Synthese werkgroep II : "Wegen"

1. Synthese m.b.t. moutainbiking
    1.1. Voorafgaandelijke beschouwingen
    1.2. Doelstellingen van de aanbevelingen van de werkgroep « Wegen » m.b.t. de problematiek van de mountainbikeroutes
    1.3. Concrete opmerkingen en suggesties van het Platform
2. Wegbedekkingen
    2.1 Voorafgaandelijke beschouwingen
    2.2. Doelstellingen van de aanbevelingen van de werkgroep «Wegen» over wegbedekkingen
    2.3. Opmerkingen en suggesties van het Platform over de wegbedekkingen
3. Rood Klooster
    3.1. Algemene vaststellingen
    3.2. Specifieke vaststellingen door de doelgroepen
4. Gedragscode
    4.1. Benadering
    4.2. Resultaten van de enquêtes bij de bosgebruikers
    4.3 Gedragscode voor alle bosgebruikers: voorstel van rubrieken goedgekeurd door de werkgroep «wegen»

1. Synthese m.b.t. moutainbiking

1.1. Voorafgaandelijke beschouwingen

Het aanbod aan fietswegen in het Zoniënwoud is groot en wordt als dusdanig erkend door de gebruikers. Mountainbikers echter, die talrijk zijn in het Brussels Gewest, hoewel ze er zelden optreden in een gestructureerde groep of in club zoals in Vlaanderen, vinden niet altijd wegen die geschikt zijn voor hun sportbeoefening.

Het zijn dan ook mountainbikers die vaak buiten de toegelaten wegen worden aangetroffen, hetgeen problemen stelt voor bodem, fauna en flora.

Tenslotte worden mountainbikers op de drukste tijdstippen (week-end), door andere bosgebruikers soms als gevaarlijk en storend ervaren omwille van hun snelheid en, paradoxaal, hun stilte (verrassingseffect).

In Vlaanderen bestaan er reeds korte weggedeelten die specifiek voor mountainbikers ingericht zijn, namelijk langs de Boslaan en langs de spoorweg. Deze routes zijn als een vooruitgang te beschouwen t.o.v. het geheel van de gebruikers, maar zij zijn niet voldoende gekend, zelfs niet door mountainbikers. Er bestaat geen specifieke communicatie of kaart hieromtrent.

Deze voorafgaandelijke beschouwingen en het geheel van de werkzaamheden van het Platform op dit thema werden ontwikkeld door vertegenwoordigers van de mountainbikers (tijdschrift O2 Bikers, organisatoren, talrijke beoefenaars uit de verschillende categorieën) en van de andere bosgebruikers samen rond de tafel te brengen

1.2. Doelstellingen van de aanbevelingen van de werkgroep « Wegen » m.b.t. de problematiek van de mountainbikeroutes

» ? Opvang, aanzetten tot verantwoord bosgebruik

De eerste doelstelling heeft betrekking tot het werken op de verantwoordelijkheidszin van de bosgebruikers in het algemeen en van de mountainbikers in het bijzonder.
Het gaat erom een opvang te voorzien voor de mountainbikers in het Zoniënwoud, enerzijds door hen routes voor te stellen die beter aangepast zijn aan hun behoeften, anderzijds door hen strengere regels op te leggen.

» Mountainbikeroutes

De uitwisselingen tussen gebruikers en de studie van de specifieke behoeften van mountainbikers in het Zoniënwoud hebben geleid tot een eerste conclusie: mountainbikers vragen geen gesloten piste voor hun exclusief gebruik.
Mountainbiking, vooral in het Zoniënwoud, impliceert contact met andere gebruikers en met een kwetsbare omgeving die dienen te worden gerespecteerd. De vastgelegde route(s) voor mountainbiking moet(en) dus vooral aansluiten op het bestaande aanbod, waarbij de aandacht gevestigd wordt op de verbindingsproblemen voor de vorming van lussen enerzijds en een aanbod van meer specifieke wegdelen anderzijds (zelfde optie en link met Vlaanderen)

De trajecten voorgesteld door gebruikers en door organisatoren van punctuele activiteiten werden zo diepgaand mogelijk bestudeerd. Op vier typevoorstellen werd nader ingegaan. Het voorstel van route dat een tiental jaren geleden met vertegenwoordigers van mountainbikers bestudeerd werd onder leiding van ir. Xavier Lejeune (basisdocument overgemaakt door Filip Sport), de route uitgewerkt door Thierry de la Hoye in het Ukkelse gedeelte van het bos voor een punctueel evenement, een toeristische fietsersbrochure samengesteld door studenten van het ISALT (basisdocument overgemaakt door Vélo Pipette) en tenslotte het transregionale circuit uitgewerkt door ir. Philippe Goffaux.

» Informatie

Het is uitermate belangrijke om informatie te verstrekken over goede trajecten en over aangepast gedrag om te komen tot het beoogde resultaat, nl. een verhoogde verantwoordelijkheidszin bij de mountaibikers. Het Vlaamse voorbeeld is hier interessant, aangezien beoefenaars niet of slecht ingelicht zijn over het bestaan van de wegen die voor hen bestemd zijn en nog minder over het aanbevolen lusvormige traject (communicatie over een dergelijk traject bestaat voor een route buiten het bos)

1.3. Concrete opmerkingen en suggesties van het Platform

» Aanzetten tot verantwoordelijkheidszin

Het Platform heeft een voorstel uitgewerkt van gezamenlijke gedragscode voor de bosgebruikers. Deze code wordt voorgesteld in een afzonderlijk hoofdstuk van dit verslag.

» Trajecten (zie voorstellen op kaart)

Het algemeen traject dat door het Platform weerhouden werd als referentievoorstel steunt vooral op dat van de heer Philippe Goffaux, mountainbiker. In het Brusselse Gewest maakt dit traject enkel gebruik van toegestane wegen (zie bijlage).
In het Waalse Gewest staat één enkele weg, langs de vijver van het Solvaypark, officieel niet open voor fietsers, in het Vlaamse Gewest geldt dit voor een brug in het Parc van Tervuren.
Deze twee punten hebben niet het voorwerp uitgemaakt van een bezoek op het terrein en van een controle bij de plaatselijke gebruikers, gezien het Platform op het ogenblik hoofdzakelijk betrekking heeft op het Brusselse Gewest.

Er dient echter vermeld, dat in het traject van de heer Goffaux een stuk voorkomt waarvoor het Platform aan de beheerder de opmerkingen van vertegenwoordigers van gebruikers wenst over te maken: het Kwekerijpad, waar de doorgang van fietsers op het ogenblik toegestaan is, ligt immers in een zone die door het Beheersplan gecatalogeerd is als integraal reservaat. De impact van mountainbikers op de rust van deze zone, in het bijzonder voor reeën, werd uitvoerig besproken door de leden van het Platform. De aanpassing van reeën aan mountainbikers werd door sommigen aangehaald, met als referentie het voorbeeld van een route in Wallonië (Bouillon, geciteerd door de heer Xavier Lejeune van de Liga van Vrienden van het Zoniënwoud). Het algemeen besluit van de deelnemers van het Platform luidt echter, dat de beoordeling van de eventuele impact van mountainbikers en de compatibiliteit tussen het statuut van integraal reservaat en hun doorgang onder de exclusieve bevoegdheid van de beheerder vallen en dat in de eerste plaats rekening dient te worden gehouden met ecologische aspecten. Bijgevolg hebben de deelnemers van het Platform eventuele alternatieven voorgesteld voor het Kwekerijpad, hetzij het opzetten van een specifieke piste langs de Terhulpsesteenweg of de spoorweg, hetzij de doorgang langs de Bundersdreef.

De studie uitgevoerd door het Platform m.b.t. de “vergrendelingen” die op het ogenblik de mogelijkheden van lusvorming beperken, leidt tot een voorstel om het Merelspad tussen het rondpunt van de Terhulpsesteenweg en de Molenweg te openen voor fietsers. In dezelfde zone en in het verlengde ven het Merelspad stelt het Platform voor om ook het Eikendalpad te openen tussen de Graaf van Vlaanderendreef en de Terhulpsesteenweg en langs de steenweg een piste aan te leggen in de uitholling van de huidige gracht (in de plaats van de huidige sluikweg, om geen schade aan te richten aan de jonge bomen).

Het Platform stelt voor om de plaatsing van lichte omheiningen uit te breiden daar waar sporen wijzen op “sluikuitgangen” en om de uitsleepwegen systematisch in de oorspronkelijk staat te herstellen.

» Informatie

Een massale informatiecampagne is nodig voor de bekendmaking van de aangepaste trajecten enerzijds en de gedragscode anderzijds. De aandacht dient ook te worden gevestigd op de sancties.

Om het toezichthoudend personeel op het terrein een grotere autoriteit te verlenen in hun taak van toezicht en sanctionering, zou het nuttig zijn indien ze mochten beschikken over de bevoegdheid om administratieve boetes uit te vaardigen.

Het is noodzakelijk om de kaart van het NGI te actualiseren en om steunpunten met aangepast formaat te voorzien.

Een aangepaste signalisatie is noodzakelijk op de trajecten maar in de eerste plaats vooraf (niet teveel wegmarkeringen in het bos) via specifieke communicatiekanalen (lokale en gespecialiseerde pers, …).

» Voorstellen van opvolging door het Platform

De deelnemers van het Platform stellen voor om door te gaan met het opsporen van problematische plaatsen.

Het Platform zou ook stimulerend kunnen werken voor het uitwerken en updaten van (een) road-book(s) met beschrijvingen van fietswegen in het Zoniënwoud, zowel voor mountainbikers als voor traditionele fietsers. Het ISALT (Institut Supérieur d’Animation des Loisirs et du Tourisme) heeft een dergelijk «road book» uitgewerkt, dat, mits een aantal aanpassingen, als voorbeeld kan dienen. De vertaling van een dergelijk document kan ook worden overwogen.

2. Wegbedekkingen

2.1 Voorafgaandelijke beschouwingen

Een van de thema’s die door de verschillende gebruikers weerhouden waren om te bestuderen binnen de werkgroep «wegen» waren de wegbedekkingen.

Uiteraard werd er rekening gehouden met de lopende studies, projecten en enquêtes m.b.t. wegbedekkingen, namelijk:

• De studie gefinancierd door het BIM en uitgevoerd in samenwerking met het Informatiecentrum Zoniënwoud (ICZO) en de VUB (Sandrine Godefroid en Nico Koedam) over de implicatie van verschillende types wegbedekkingen (zand, dolomiet, plaveien, aarde(controle)) op de ecologie van het bos en meer bepaald de impact op de flora, de zuurtegraad van de bodem, het stikstofgehalte en de verdichting van de bodem.
• Een project van het BIM om een lastenboek op te stellen voor de renovatie van geplaveide delen van het Zoniënwoud
• Een enquête over de wegbedekkingen en de geplaveide delen, uitgevoerd door het Platform via formulieren op papier en internet.

2.2. Doelstellingen van de aanbevelingen van de werkgroep «Wegen» over wegbedekkingen

» Ecologische aspecten

Het ICZO heeft de «ecologische” opmerkingen m.b.t. de keuze van de wegbedekkingen geïntegreerd. Deze studie komt goed van pas, aangezien de studie van de aard van de wegbedekkingen en hun impact op het milieu (ecologische impact) naar voor gebracht was als één van de punten waaraan de deelnemers van het Platform aandacht wensten te besteden. Sandrine Godefroid gaf hierover een infosessie.

Het Platform steunt de eerste conclusies van deze studie en vraagt dat er rekening mee zou worden gehouden in de lastenboeken voor de toekomstige rehabilitatie van de wegen, ondermeer voor de geplaveide wegdelen. Deze conclusies zijn opgenomen in punt 3 “opmerkingen en suggesties van het Platform”.

» Aspecten “gebruikers”

De opmerkingen/suggesties zijn bedoeld om het type wegbedekking te nuanceren in functie van het type gebruiker.

2.3. Opmerkingen en suggesties van het Platform over de wegbedekkingen

» Ecologische aspecte

De voorkeur geven aan wegbedekkingen met plaveien en aan aardewegen (gunstig voor de bosflora). De toepassing van dolomiet, zand, asfalt vermijden (ongunstige impact).

» Aspecten “gebruikers”

Asfalt wordt vooral gewaardeerd door fietsers om “comfortredenen”, maar ondanks het comfort geboden door asfalt kiezen de gebruikers toch voor een minder comfortabele oplossing, die echter beter past bij de sfeer van het bos in het hart van het Zoniënwoud. De Vereniging voor de Bescherming van de Bomen heeft trouwens aan de hand van illustraties de niet te verwaarlozen negatieve impact van recente asfalteringen aan de kaak gesteld.

Het is aan te raden om bij de keuze van een wegbedekking, maar ook bij de plaatsing ervan, rekening te houden met de doorlaatbaarheid/afvloeiing. Zo kan men degradaties en problemen vermijden die het gevolg zijn van de erosie van de wegen (ontstaan van kleine ravijnen bijv. De voorkeur dient te worden gegeven aan doorlaatbare wegbedekkingen.

Rekening houden met de resultaten van testen uitgevoerd voor de wegbedekking van ruiterspistes (grijs doorlatend zand i.p.v. traditioneel zand, cfr. Prinsweg/Leonardkruispunt) et deze herhalen bij de rehabilitatie van andere ruiterspistes.

Op bepaalde verkeersassen kan asfalt nuttig zijn, nl. waar vrachtwagens komen voor het vervoer van stammen.

De doorgang van motorvoertuigen (zoals vrachtwagens voor het vervoer van stammen) verbieden tijdens ongunstige perioden (bodem verzadigd met water) omdat deze zeer schadelijk is voor de stabiliteit van de wegen. Om historische redenen hebben de meeste wegen een weinig stabiele grondlaag en zijn ze dus erg kwetsbaar. Dit is het geval voor geplaveide delen die zeer gevoelig zijn bij vochtig weer en waar de doorgang van zware voertuigen zou moeten verboden worden tijdens dooiperioden.

Een regelmatig onderhoud van de wegen dient verzekerd. Een mogelijkheid zou zijn om gebruikersgroepen te betrekken bij het onderhoud van hun weg. Dit gebeurt bijvoorbeeld in het Waalse Gewest, voor het onderhoud van lange afstandswandelwegen, waar bepaalde groepen van personen verantwoordelijk zijn voor een stuk weg van een kilometer.

De verbreding van de wegen vermijden. Dit hangt uiteraard samen met het aspect “onderhoud” van de wegen. De verbreding kan worden vermeden door de plaatsing van zeer lichte omheiningen. De inrichting dient echter aangepast te zijn aan de gebruikers (voorbeeld van de Sint-Corneliuspiste voor ruiters, waar de houten liggers niet op de juiste afstand geplaatst zijn). Opgelet bij het gebruik van kleine houten omheiningen (zoals bij Rood Klooster) die gevaarlijk zijn voor kleine kinderen.

Illustreren en sensibiliseren voor de beschadigingen aan de hand van foto’s van “vóór” en “na”. Idem voor positieve aanpassingen en onderhoud uitgevoerd door de beheerder.

Voor geplaveide delen, aan weerskanten een niet geasfalteerde strook voorzien (liefst aarde) van minimum 80 cm breed voor de doorgang van personen met beperkte mobiliteit. Deze twee stroken zijn ook zeer interessant voor fietsers en voor kinderwagens, voor wie geplaveide wegen moeilijk te gebruiken zijn.

Bepaalde geplaveide wegen hebben een goede stabiliteit, ook al vertonen ze een V-profiel, en hebben anderzijds een zeker charme. Ze zouden moeten behouden worden. In dezelfde gedachtengang zou men dreven en wegen van grote waarde en schoonheid moeten bewaren (als deel uitmakend van het cultureel erfgoed), zoals de Molendreef (Bosvoorde) en de Verbrandendreef. Kan een klassering overwogen worden ?

De toepassing van membranen in geotextiel dient overwogen om de wegen te stabiliseren. Dit alternatief werd getest en interessant gevonden. Algemeen kan men stellen dat het nutteloos is om te herplaveien zonder eerst te stabiliseren.

Het wegdeel van Drie Borren schijnt voor verschillende categorieën van gebruikers (fietsers, kinderwagens, personen met beperkte mobiliteit,…) prioritair te zijn.

3. Rood Klooster

Hierna vindt u de eerste resultaten van besprekingen over het verkeer te Rood Klooster na twee vergaderingen ter plaatse, een aantal individuele bijdragen van de deelnemers en bijdragen van leden tijdens interne discussies binnen de verschillende werkgroepen.

3.1. Algemene vaststellingen

» Toegang tot de site

De toegang vanuit de parking van het viaduct zou beter naar voor moeten treden. Inderdaad, dit is de kortste toegang vanuit een periferische parking en hij is vlot te gebruiken, ook door personen met beperkte mobiliteit. Een aantal aanpassingen zouden echter moeten worden aangebracht (verlichting te integreren in het landschap, ingang van de weg aan de parkingzijde,…).

» Wijzigingen van de gewoonten van het groot publiek

De werken die nu aan de gang zijn en die tot het einde van de renovatie zullen doorlopen zouden de gelegenheid kunnen zijn om bij de gebruikers nieuwe gewoonten te stimuleren, namelijk om de toegang per wagen te beperken. Een doelgerichte sensibilisatie zou dus moeten worden gevoerd bij de bezoekers.

» Afwezigheid van globale visie voor de toekomst van de site

De gebruikers vermelden dat ze niet op de hoogte zijn van een globale visie voor de toekomst van de site (aangezien het toekomstige verkeer afhankelijk is van deze globale visie). Zij zouden het op prijs stellen dat een dergelijke visie zou worden uitgewerkt die rekening zou houden met hun suggesties (artistieke ruimten, bosmuseum, opvang van verschillende categorieën gebruikers, met inbegrip van sanitair voor personen met beperkte mobiliteit enz.) en ze stellen zich beschikbaar voor het uitwerken hiervan.

De communicatie over de historische en archeologische aspecten van de site zou ook moeten worden verbeterd.

» Schoonmaken van vijver 4

Wat betreft het schoonmaken van vijver 4, met als doel het zakken van het waterpeil en de heropbouw van de modderpoelen, worden volgende opmerkingen gemaakt:

• Herziening van het project voor de inrichting van een voorplein en de heropening van de Vossenweg, de oude hoofdingang bevindt zich nu in een natuurreservaat
• Vraag om sommige haagbeuken en olmen te behouden en om de kappingen geval per geval te bespreken.
• Aan de zuidkant, de populieren behouden, aangezien ze nuttig zijn om het speelplein te isoleren.
• Aan de noordkant, zorgen voor de nodige lichtintensiteit.
• De weg die voorzien is langs de oevers dient te worden verschoven om rustverstoring te vermijden
• De dijk behouden en herstellen. Niet in hard materiaal, maar liever met wilgentakken bijvoorbeeld, retentiesystemen met takkenbundels.
• Voorstel van de Heer Tanghe: niet heraanplanten maar wachten op een herkolonisatie door de zaden in het slib.

3.2. Specifieke vaststellingen door de doelgroepen

» Personen die een economische en/of artistieke activiteit beoefenen

Wat betreft de personen die ter plaatse werkzaam zijn (kunst, horeca, vissen, boerderij, paardrijden, moestuin,...), heeft het Platform een systematische enquête opgezet, die op het ogenblik wordt uitgebreid tot de bezoekers, om te peilen naar de huidige gewoonten en de toekomstige behoeften, ondermeer inzake parking.

» Fietsers

Volgende opmerkingen worden gemaakt:

• Aanvraag voor fietsstallingen
• Aanleg te voorzien langs het fietspad van de E411, om sluikingang te vermijden (Vlaamse Gewest)
• Aanleg van de Rood Kloosterstraat in functie van het fietsverkeer, maar meer als een bosweg dan als een straat
• De Vijversweg moet gesloten blijven voor fietsers (grote toeloop van wandelaars onverenigbaar met fietsers). Toch zou de Vijversweg, net als andere wegen, slecht toegankelijk zijn voor personen met beperkte mobiliteit in die zin dat hij gesloten is voor fietsers en dat de voorzieningen die hiervoor getroffen zijn de toegang voor kinderwagens en rolstoelen verhinderen.

» Ruiters

Volgende opmerkingen worden gemaakt:

• Eikenweg: probleem met asfalt (uitglijden), wegbedekking nodig die beter aangepast is aan het bos
• Aanvraag tot opening van de Augustijnendreef
• Toegang langs ruiterspiste en doorgang langs het restaurant is historisch mogelijk en het behoud hiervan is wenselijk (cf. ringen bij het restaurant) maar er zou ook een alternatief moeten zijn aan de kant van de boerderij, richting Eikenweg

» Personen met beperkte mobiliteit

Volgende opmerkingen worden gemaakt:

• De eerste vijver is toegankelijk; het probleem van het niveauverschil om toegang te krijgen tot de aanlegsteiger zou echter moeten worden opgelost. Ook na te gaan: breedte van de doorgangen naast de barelen.
• Aangepaste sanitaire voorzieningen zijn beschikbaar bij ADEPS/BLOSO, een dergelijke accommodatie zou moeten worden voorzien in de nieuwe gebouwen.
• Toegang langs Rood Klooster straat is mogelijk met rolstoel, maar lang: beter langs snelweg.

Handirando heeft, via haar vertegenwoordiger Jacques Eloy, aan het Platform een synthesedocument overgemaakt over de toegankelijkheid tot Rood Klooster voor personen met beperkte mobiliteit (waarbij verschillende aspecten aan bod komen zoals parking, toegang tot het sanitair, enz.). Dit document houdt ook rekening met de ervaring die Handirando reeds heeft opgedaan m.b.t. de toegankelijkheid voor personen met beperkte mobiliteit tot natuurdomeinen in Wallonië. Een educatieve weg te Rood Klooster wordt trouwens voorgesteld op basis van de brochure over deze site. Een aantal tussenkomsten van het BIM worden wenselijk geacht (doorgang tussen de vijvers, toegang tot de aanlegsteiger,…). Andere, zoals de Kattenbrug, werden reeds utgevoerd, hetgeen erg gewaardeerd wordt.

» Voetgangers

Volgende opmerkingen worden gemaakt:

• Er wordt gevraagd om de sluikwegen af te sluiten
• Er wordt gevraagd om controle uit te oefenen op de mountainbikers, vooral tijdens het weekeinde
• Er is vraag naar wandelingen met lusvorming (aanbevolen wandelingen)
• Op verschillende plaatsen schijnen er problemen te zijn qua toegankelijkheid (trappen op de wegen die naar de speelpleinen leiden, veel te hoge drempel voor kinderwagens bij de parking “project stortplaats” langs het viaduct, bareel op de Vijversweg,…)
• De Jean Massart tuin stelt voor om een rechtstreekse toegang te openen vanaf Rood Klooster, zodat bijv. groepen kunnen piknikken op het speelterrein of een glas drinken aan de bar en om een verbinding tot stand te brengen met de kinderboerderij.

» Plaatselijke «professionele» gebruikers

De hoofdzorg van de personen die op de site werken is de toegankelijkheid per wagen en de parking. Een studie is aan de gang om na te gaan of het aantal plaatsen voorzien door het BIM overeenstemt met de behoeften (laden en lossen, enz.). Het is nu reeds duidelijk dat elke categorie van “professionele” gebruikers wenst te worden gerustgesteld omtrent de mogelijkheid om de parking te blijven gebruiken en dat deze niet voorbehouden zou zijn aan één enkele activiteit.

Volgende voorstellen werden gedaan:

• De mogelijkheid om verschillende kleine parkings te voorzien met in totaal eenzelfde aantal plaatsen op verschillende plaatsen van de site werd aangekaart.
• De problemen over het aanleggen van parkings hebben meer te maken met de ligging dan met het aantal beschikbare plaatsen

Een opstelling in visgraatvorm van de parkeerplaatsen is aanbevolen. Een dergelijke schikking maakt het mogelijk om heel wat plaats te winnen. Dit is het geval voor de doorgang onder de viaduct en het parkeerterrein aan het voetbalveld, waar met een opstelling in visgraatvorm meer plaatsen zouden kunnen worden voorzien.

» Onderzoek bij de gebruikers

Er werd besloten om de studie over de toegang en de parkings die werd ingezet bij de “professionele” gebruikers van de site uit te breiden.
Anderzijds stelt het Platform ten behoeve van het BIM een lijst op van personen die werkzaam zijn op de site en die op de hoogte wensen te worden gehouden van de evoluties of bereid zouden zijn om deel te nemen aan gezamenlijke besprekingen.

4. Gedragscode

4.1. Benadering

Door compilatie van rubrieken uit verschillende bestaande codes (code van de wandelaar, code voor jeugdbewegingen gekoppeld aan informatie verkregen via internet) werd een “sneuveltekst” met talrijke rubrieken opgesteld, waarover de deelnemers van het Platform hun mening konden uitbrengen.

Aan de hand van een coteringssysteem kon aangegeven worden welke rubrieken aanzien werden als essentiële bestanddelen voor een gedragscode. Deze rubrieken werden vervolgens herwerkt door het Platform tot een code die van toepassing zou moeten zijn voor alle bosgebruikers.

4.2. Resultaten van de enquêtes bij de bosgebruikers

Voorstel	Essentieel (3)	Nuttig(2)	Bijkomstig (1)	Onnodig(0)	Quota
Breng geen schade toe		XXX	XX	X	8
Ik verniel het bos niet.		XXXX	X	X	9
Ik zorg voor het bos want het bos beschermt me ook.	XXXX	XXX	XXX		21
Ik hou van het bos, ik begrijp en respecteer het bos.	XXX	XXXX	X	X	18
Ik sta open voor het bos als bron van cultuur		XXX	XXX		9
Ik kijk naar planten en dieren, maar neem ze niet mee.	XX	XXXXX	X		17
Trek geen struiken of planten uit.	XX	XX	XXX		13
Ik pluk geen bloemen, planten of vruchten.	XXXX	XXX	X		19
Laat enkel je voetsporen na en neem alleen foto’s mee naar huis	XX	XX	XXX	X	13
Maak geen inkervingen in de schors van oude bomen.	XX	XXXXX	XX		18
Verstoor geen dieren of nesten.	XXXXX				15
Ik verstoor geen dieren.	XXXXXXX	XXX	X		28
Ik blijf op de wegen om fauna en flora niet te vertrappen.	XXXX	XX			16
Volg enkel de toegelaten paden en wegen	XXX	X	XX		13
Ik vertrap het kreupelhout niet.	XX	XXX	XX		14
Ik hou mijn hond aan de leiband zodat hij geen konijnen, vogels en andere gasten van de natuur verstoort.	XXXXXXX	XX	X		26
Laat je hond thuis of hou hem aan de leiband.		X		X	2
Ik hou mijn afval bij tot de volgende vuilnisbak.	XXXXXXX	X		X	23
Ik bevuil het bos niet.	X	XX	XX	X	9
Bevuil het bos niet	X	X	XX		7
Laat geen afval achter, gooi het in de vuilnisbak of neem het mee naar huis.	XXX		XX		11
Verniel geen voorzieningen of informatieborden.	X	XXX	XXX		12
Ik maak geen lawaai en luister naar de natuur.	XXX	XX	X		14
Zet je radio af, luister naar de stilte.	X	XXXX	X	X	12
Maak geen onnodig geluid		XXXX	X	X	9
Ik verstoor de stilte van het bos niet.	XXXXX	X	XX	X	19
Steek geen vuur of sigaret aan	XX	XXX			12
Het gevaar voor brand is reëler dan je wel zou vermoeden.		XXXX	X		9
Ik maak geen vuur in het bos.	XXXX	XXX			18
Ik verzorg ook de menselijke contacten.	X	XX	XXXXX	X	13
Wees beleefd met de boswachter, doe wat hij vraagt, wees zijn vriend, hij zal je van alles leren.	XXX	XXXXX	XX		21
Ik verwittig de boswachters als ik in het bos iets opmerk dat niet in orde is.	XXXX	XXXX	X		21
Leef de voorschriften na	XXX	X	X		12
Je respecte le règlement intérieur de la forêt.	XXXXXX	X	X		21
Parkeer je wagen op de voorziene plaatsen.	XXXXX	X			17

Algemene opmerkingen/suggesties:

• Luisteren, Waarnemen
• Toevoegen «joggers» aan de rubriek “Ik hou mijn hond aan de leiband zodat hij geen konijnen, vogels en andere gasten van de natuur” verstoort.”
• Toevoegen «reeën» aan de rubriek “Ik hou mijn hond aan de leiband zodat hij geen konijnen, vogels en andere gasten van de natuur verstoort”
• Maak geen inkervingen in de schors van oude bomen. «oude» weglaten.
• Steek geen vuur of sigaret aan: «sigaret» weglaten en versmelten met «Het gevaar voor brand is reëler dan je wel zou vermoeden».
• Voorstel tot versmelting van de rubrieken “Leef de voorschriften na” en “Ik respecteer het intern reglement van het bos.”
• Gebruik maken van de tweede persoon enkelvoud of meervoud ?
• Een nieuwe rubriek voorzien voor de jongeren «Als jongere eerbiedig ik het bos en de afbakening van de speelzones en draag ik zorg voor het materiaal dat tot mijn beschikking gesteld wordt.»
• “Ik sta open voor het bos als bron van cultuur » klinkt te pretentieus, «bron van cultuur»vervangen door “bron van creativiteit”
• Versmelten van de twee zinnen «Verstoor geen dieren of nesten.” en “Ik verstoor geen dieren.”
• “Parkeer je wagen op de voorziene plaatsen” vervangen door «Ik parkeer mijn wagen op de voorziene plaatsen, zodat ik de andere gebruikers niet stoor».
• De voorkeur geven aan positieve formuleringen i.p.v. negatieve.

4.3 Gedragscode voor alle bosgebruikers: voorstel van rubrieken goedgekeurd door de werkgroep «wegen»

•Ik hou van het bos en respecteer het. Ik zorg voor het bos want het beschermt me en herbront me ook.

•Ik pluk geen bloemen, planten of vruchten en ik maak geen inkervingen in de schors van bomen.

•Ik blijf op de wegen om de flora niet te vertrappen en de fauna niet te verstoren.

•Ik hou mijn hond aan de leiband opdat hij de fauna en de andere bosgebruikers niet verstoort.

•Ik hou mijn afval bij en gooi het in de vuilnisbak.

•Ik maak geen vuur in het bos, het gevaar voor brand is reëler dan je wel zou vermoeden.

•Ik respecteer de voorzieningen, de signalisatie en de reglementen. (1)

•Ik maak geen lawaai, ik luister naar de natuur en verstoor de stilte van het bos niet.

•Ik ben beleefd met de andere bosgebruikers en luister naar de boswachter.

•Ik verwittig de boswachters als ik in het bos iets opmerk dat niet in orde is (2).

•Ik parkeer mijn wagen op de voorziene plaatsen, zodat ik de andere gebruikers niet stoor.

(1): Voor informatiepanelen dient men de referenties te vermelden van de artikels van de reglementering(en) en ze kort toe te lichten.

(2): Er dient een telefoonnummer vermeld voor noodgevallen.